# Rhifyn 17

Cyfres o bum nofel am bum ffrind yn eu harddegau yw Y Pump. Yn ei hanfod, mae’r gyfres hon yn trafod deunydd crai sydd wedi ei weithio sawl gwaith o’r blaen. Ers dyddiau’r cymeriad Holden Caulfield yn The Catcher in the Rye (1951), Forever Judy…

Yng nghymdeithasau ôl-ddiwydiannol y Gorllewin, y glöwr neu’r gweithiwr dur yw ein delwedd o’r ‘gweithiwr’ o hyd, nid y nyrs neu’r gofalwr cymdeithasol. Beth fyddai’r goblygiadau i’n gwleidyddiaeth pe baem yn cyfnewid y delweddau hyn i adlewyrchu’r…

Ers dros ddegawd bellach mae’r Undeb Ewropeaidd yn dyfarnu Gwobr Lenyddiaeth i awduron newydd. Un o enillwyr gwobr 2020 oedd yr awdur o Ogledd Macedonia, Petar Andonovski (1987–), ac yn gynharach eleni cyhoeddwyd cyfieithiad Saesneg Christina E…

Fel un o Anifeiliaid Hynaf chwedloniaeth, mae’r Athro Gwynedd Pierce ers cyn cof yn ffynhonnell cyngor doeth, yn barod bob amser i rannu ei wybodaeth ryfeddol am hanes ein gwlad a’i henwau. Enwau cymysgryw, anodd Morgannwg a Gwent yw ei arbenigedd,…

Galarnad am fyd coll yw Thirty-two Words for Field. Mae’r gyfrol hon yn cynnwys 45 o benodau, llawer ohonynt heb fod yn fwy nag ychydig dudalennau o hyd. Mae’r testun yn ymestyn i 375 tudalen ond mae’n ddarlleniad sionc gan fod y ffont yn fawr ac…

Yn un o’r gwersi yoga cyntaf i mi ei mynychu, dywedodd un athrawes rywbeth a fachodd yn fy nghof ond nad oedd ar y pryd yn gwneud yr un iot o synnwyr i mi. Dywedodd, mewn llais adrodd stori: petai’r holl asana (hynny yw, yr ystumiau corfforol) yn…

Beth sy’n esbonio tra-arglwyddiaeth barhaus Llafur Cymru – er 1999 – dros ein tirlun gwleidyddol? Rhan ganolog o’r ateb, yn ôl awduron The Welsh Way, yw’r modd y mae Llywodraeth Cymru wedi cynnal ei hapêl etholiadol trwy ledaenu hunan-ddelwedd…

Erbyn imi ddod adref Mae fy nwylo wedi chwyddo fel gefel haearn A chosi y mae fy llygaid. Dyma hi’n bryd rhoi’r plant i gysgu. Yn wir Mae’r plantos yma yn rhy hardd Ai ni yw eu rhieni, dywedwch? Hwyrach y daw’r amser pan fyddant yn debyg…

Gwelaf wythïen lo. Mae’n ymestyn o dde Cymru draw i Ddyffryn Afon Ruhr yn yr Almaen. Dwfn iawn yw’r wythïen. Fe ddaw i’r wyneb – yn ddigon agos i’r glo gael ei fedi – yn y ddau begwn, sef ym Morgannwg ac yn Westfallen. Fe ddaw i’r wyneb hefyd yn…

Yn 1997, cyhoeddwyd traethawd ymchwil gan Suzanne Simard yng Nghanada a weddnewidiodd ein canfyddiad o goed. Roedd Simard, sydd erbyn hyn yn athro ym Mhrifysgol British Columbia ac yn disgrifio ei hun fel ‘ditectif y goedwig’, wedi darganfod bod…

Mae rhai’n gallu credu bod ystyr yn y byd hwn yn tarddu o ddimensiwn goruwchnaturiol. Yr oedd adeg pan dybiai eraill bod rhyw nerth haniaethol gwahanol yn gyrru’r byd, megis Hanes neu Gynnydd, ond prin fod hynny’n gredadwy bellach. Heb gredoau o’r…

Archaeoleg Ystyr. Dyna ydyw. Tyrchu a dadorchuddio. Amlygu'r stori fesul haen.

Es i'n ôl i'r dafarn. Y noson wedyn, dwi'n credu. Ella noson neu ddwy ar ôl y noson gynta 'na ...